Πώς γράφει ένας άντρας που επέζησε από το Αουσβιτς για την απελπισία του στον Εμφύλιο; Η κόρη τους, Εττυ Περέζ, σχολιάζει το παράδοξο ότι ο πατέρας της, μετά την τραυματική εμπειρία του Άουσβιτς, ένιωθε μεγαλύτερη απελπισία στον Εμφύλιο επειδή εκεί είχε ήδη χτίσει μια κανονική ζωή και οικογένεια που κινδύνευε να χαθεί. Η θλίψη δεν προερχόταν από την άγνοια του πόνου, αλλά από την απειλή για όσα αγαπούσε πλέον.

Harry Perez: Auschwitz Survivor in the Greek Civil War

Το βιβλίο «Δεν βλέπω όνειρα συνήθως» του Ηλία Μαγκλίνη βασίζεται σε επιστολές που βρέθηκαν τυχαία σε μια ντουλάπα, αποκαλύπτοντας την καθημερινότητα ενός νεόνυμφου πατέρα που σκέφτεται μόνο τη σύζυγό του Ρετζίνα παρά τις πορείες και τις νάρκες στον Γράμμο. Σε επιστολή της 5ης Ιανουαρίου 1948, ο Περέζ περιγράφει με νοσταλγία αρραβώνες, καβγάδες και σινεμά, παραλείποντας εσκεμμένα τις φρίκες του Ολοκαυτώματος για να μην στεναχωριθεί τη σύζυγό του.

Ο Χάρρυ Περέζ, επιζών του Αουσβιτς-Μπίρκεναου όπου έχασε τους γονείς του, στρατολογήθηκε αναγκαστικά ως ιατρός στο 628 Τάγμα Πεζικού τον Ιούνιο του 1947, ενώ η στρατιωτική του υποχρέωση «εκκρεμούσε» από το 1941. Πριν τη σύλληψή του τον Απρίλιο του 1944, ο Περέζ έκρυβε τις εξετάσεις του Ιατρικής Αθηνών στα σπίτια των καθηγητών, καθώς ο πατέρας του είχε απαγορεύσει την επιστροφή του στην Ευρώπη λόγω πολέμου.

Ο Περέζ δώρισε τη μαρτυρία του στο Shoah Foundation του Στίβεν Σπίλμπεργκ το 1998, περιγράφοντας τα γεγονότα με ήρεμο τόνο και δωρική διάλεκτο, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Δεν έβλεπα όνειρα εκεί μέσα, αλλά εγώ δεν βλέπω συνήθως όνειρα γενικά». Τι σημαίνει η σιωπή αυτού του άνδρα όταν η φωνή του θα μπορούσε να κραυγάσει;